Make your own free website on Tripod.com

Truyeän trinh thöû



Toi dung quyen "Truyen trinh th" cua nha xuat-ban Tan-Viet (sang lap nam 1937), tai 235 Phan thanh Gian Sai-gon (quyen nay in theo giay phep so 126/T.X.B. cua bo Thong-Tin Nam-Phan nam 1954). Quyen nay do Tran trieu x-s Ho-huyen-Qui bien soan va u-thien Bui-Ky hieu-nh.

Khao luan truyen trinh th

1. S-tch trong truyen.

Con chuot bach goa chong nuoi mot an con th, nha ong Ho Huyen-Qui la mot an-s ve cuoi i Tran, mot hom v i kiem moi b cho uoi, chay vao mot cai hang goc vn nha ben lang gieng, nha ay la nha thu-tng Ho Qu-ly. Trong hang nay, von co mot oi chuot, hom ay chuot cai i vang, chuot c mot mnh nha, cht thay chuot bach chay vao, hoi ro can do, ben co quyen-do cho ky c. Nao la ke nhng canh vat-va me goa con coi, nao la ta nhng noi lanh lung chan n goi chiec, nao la tan-dng s phu-qu vinh-hoa cua nha thu-tng, nao la ci-dieu s ban-han cung-quan cua ke th-sinh, sau cung lai mat-sat nhng ngi trong luan-ly, chuong tiet ngha tren i, eu la nhng ngi ch biet chuong h danh ma khong bo-ch cho s thc chut nao. Song chuot bach khang khang c-tuyet, he chuot c vien ra c mot ly, th chuot bach lai dan c mot ly khac e bac i. Khi giai ngha the nao la luan-ly, khi lap-luan the nao la luan-ly, khi lap-luan the nao la tiet-ngha, khi che cuoc phu-qu la ang phu-van, khi khen thanh-cao la nen chnh-kh, khi cong-kch bon trieu Tan mo S la tuong hen-ha ang khinh, sau cung lai noi neu b ap-bach qua, th quyet theo ngha "sat than thanh nhan" e bao-toan lay hai ch trinh-tiet. Chuot c thay chuot bach li-le nghiem-chnh va khang-khai, anh phai kiem li t ta, e cho chuot bach bang long. ang khi ay, chuot cai cht au ve, thay chuot c ang noi chuyen vi chuot bach, ng rang hai ben co tnh-y g, to ra ve bat-bnh lam. Chuot bach ben thuat lai au uoi, v s t nan, bat-ac-d ma khong tranh khoi c noi hiem-nghi, li le on-ton uyen-chuyen, trc la e bien-bach tam-s cua mnh; sau la muon g cho chuot c, e gi s em tham trong cho lang gieng, roi t-biet thung-dung tr ve. Nhng sau o, chuot cai khong tin li chuot bach la that, khong nhng ray-rt chuot c, ke-le con ca con ke, lai con en tan nha cua chuot bach e reu-rao tieng no tieng kia. ang khi ay, mot con meo thnh-lnh au nhay en, chuot cai hoang hot chay nga xuong ao. Ho tien-sinh trong thay lay lam ai-ngai, ben uoi meo i, vt chuot cai len, lay le phai chang, giang-giai ao c-x trong gia-nh cho chuot cai nghe, va ke ro au uoi cho chuot cai biet chuot bach von mot niem chnh-nh. V Ho-sinh la ngi hieu biet tieng cac loai vat, cung nh Cong Da-Trang i xa, a tng v tnh hieu-ky, ng nghe ca hang chuot c, t au en cuoi, cho nen biet ro het ca. Xong roi, Ho tien-sinh ve th-phong chep ra truyen nay, at ten la Trinh th, ngha la con chuot trinh-tiet.
2. Tieu-s cua tac-ga.

Cac ban in cu, ngoai ba quyen truyen Trinh th eu e la "Tran trieu x-s Ho Huyen-Qui tien-sinh soan", Nay xet trong nhan-vat s i Tran, khong thay cho nao noi en truyen Ho tien-sinh. Trong cac muc Kinh-tch ch, van-tch ch cua ong Le Qu-on va Phan Huy-Chu khong thay ke ten cuon truyen Trinh th va cung khong noi g en ong Ho Huyen-Qui.
Tac-gia truyen Trinh th dung c nhieu tieng phng-ngon ngan-ng cua nc nha va ong Ho Huyen-Qui tat la mot bac an-dat rat co c-vong thi bay gi, ma bnh nhat Ho Qu-Ly van phai ton-sung knh-trong nh hang ton-trng, cho nen trong cuon truyen Trinh th, ong Ho Huyen-Qui mi dam cong-nhien mn cau van e ngu y trao-phung. Thiet-tng o la nhng li c-oan, song cung co phan ung. Nay xem trong truyen co nhng cau sau nay :
    Ngu mien Loc-ong canh thanh,
    Co Ho-sinh von hien danh ng th.
    Chang mang uoi tho san hu,
    Rong con uon khuc ao i th.
th biet tac-gia khong phai la mot ngi bao-phu tam thng vay. Tiec rang sach v i Tran, trai qua cuoc binh-hoa giac Minh, tan-pha gan het, en nay su-tam rat kho, mong rang cac nha lu tam en van-s cua nc nha ra cong thu-thap lay nhieu tai-lieu e bo-chnh them vao.

3. Cach ket-cau trong truyen.

Cuon truyen co the chia lam ba oan :
oan th nhat: Chuot c va chuot bach thuyet ly vi nhau, chuot c do chuot bach mi mot lan, chuot bach bac lai mi mot lan.
oan th nh: Chuot cai ve nha sinh s vi chuot c va chuot bach, roi b meo uoi, lai c Ho tien-sinh vt len va vang nghe nhng li dan-du.
oan th ba: la oan ket-luan, cho thoi gian ta la ang che, long chnh-trc la ang knh va ngu y khuyen i.
Ca cuon at theo loi luc-bat, cong la 848 cau.

4. Van-phap va tam-ly trong truyen.

a) ve cach at cau, ta nhan thay ch th nh cau luc, co may cho dung tieng trac, nh cau :
    Chang ngh an a em tai,
    Tin nhan, th ca, gi i.
Loi nay ve sau cac nha van cho la kho-oc, t khi at cau nh the, tr phi khi nao cau luc at theo loi tieu oi, ngha la ba tieng trc oi vi ba tieng sau va gia cau luc co the cham ngat ra lam oi c (cham au) nh cau " tren gac phng, di san rong " hay la cau "khi tnh ru, luc tan canh ", th ch th nh cau luc mi co the dung ch trac, o la mot cho khac nhau ve cach at cau tng thi-ai mot, tuy la thuoc ve mat hnh-thc, song cung co the giup cho nha khao-cu ve van-s c mot vai phan.
b) ve cach dung ch, ta nhan thay trong truyen co nhieu tieng co, nh tieng "khng" tieng "tach" tieng "chng" tieng "tha", en bay gi t dung, va co ngi lai cho la tieng nom-na qua, o cung la nhng tai-lieu rat can ve co hoc cho nhng ban ham oc quoc-van, ma th nhat la quoc-van cu. Trong truyen cung co dung ch Han, nhng dung toan ch thong thng, bi the ta co the nhan rang kho quoc-am ta s-d c phong-phu nh ngay nay, tat la a phai cha gop bao nhieu thi-ky, luc au con dung nhng ch pho-thong, roi dan dan dung en nhng ch kho, trnh-o tien-hoa trong quoc-van a qua c mot bac, th lai bc len mot bac; nh cuon truyen Trinh th nay, mi la nhng bc au dung ch Han trong quoc-van vay.
c) Ve cach viet van th that la gian-d va minh-bach, chat-phac va hon-hau, ta canh mot cach t-nhien, ta tnh mot cach lam-ly thong-thiet..Nh oan ta thay o ngheo :
    Kho-khan nha xac nh v,
    Nc song, gao ch, cui mua cui ong.
    Tht chang co, ca th khong,
    Chon nam chang co man mung che than.
    Ga ve bi nat co san,
    Meo buon lai chay kiem an coi ngoai.
    Cho nam he gam vo khoai,
    Ln ngoi dui at ngam hi gay go.

Lai nh oan ta ngi goa bua:
    Rap toan nat ngoc chm chau,
    Lau cao chang quan, gieng sau chang t.
    Ban v mot lu con th,
    Mong khi ca ln bay gi se hay.
    V eo tnh nc long may,
    Th chi chim Viet o ray canh nam.
    May thu nc mat chan cm,
    Lng canh a muoi, quai m thng le.
Con ve cach trao-phung th that la em-du ma cay-chua, mat-me ma au-xot; xem nh cho chuot c so-sanh loai vat vi loai ngi:
    "Th coi lay ay ma suy,
    Ngi thieng hn vat nao ngh au.
    Ngi thi ac the-gian giau,
    Con cau thch ch con cau h danh.
    Huong chi vat mon quan-sinh,
    Gi sao cho tron tiet-trinh ma b ."

Xa nay ch ngi lai khen che ngi, ay lai bi mieng con chuot noi ra, that la mot ky-t cua van-gia.
Khong nhng the, t-ly lai rat la sung-thiem, nh cho chuot c ke ca mot oan tnh s e do chuot bach, ke t La-hau, Ho-phi, ieu-thuyen, Vu-tac-Thien, Trac Van-Quan, cho en truyen Lu Nguyen, Bach Vien, muon cho la dau pham-tran, dau than-tien, cung eu vng-vu ban-bu trong tnh-trng. Roi lai cc-lc bai-xch ca en bai van luan th cho nhng phng bach-dien th-sinh toan la noi lem. Co the cho la mot tay hung-bien
Lai nh cho chuot bach bac lai ke t luc mi at le le-b, cho en luc co giao-hoa, co chnh-tr, the nao la ngha tao-oan, the nao la nen phong-hoa, lai mat-sat en ca nhng bon tham danh vu li, bien tiet khuat than, that la t trc, ly trang, co the dung lam bai hoc luan-ly i c.
Cho ac-sac nhat trong truyen nay la dung c nhieu cau phng-ngon va tuc-ng, nh nhng cau:
    Knh nghe vui thu knh nghe,
    Tep tom th lai vui be tep tom.
    Tha an cay ngay o o,
    Con hn ngay ngay an bo lam chi.
Khong nhng tc canh sinh tnh, va thiet-thc va co nhieu thanh-thu, ma lai chon c nhng cau toan co ten con giong e lam cho cau van mau-me them len.
b) Xem suot ca cuon van nay, ta nhan thay tac-gia muon mn chuyen con chuot c va con chot bach e vach ro hai con ng i, la ng ta va ng chnh. Hai con ng nay khong bao gi hp lam mot c, nhng van co loi thong sang vi nhau. Nhng ngi i tren hai con ng nay co luc ben no ong hn ben kia, cung co ngi tron i theo mot con ng, cung co ngi ang con ng nay i sang con ng no. V the ma coi i luc nao cung co ngi ta, ngi chnh, luc nao cung co ngi ang chnh hoa ra ta, ang ta hoa ra chnh. Song xet cho ky, ta va chnh bi au ma sinh ra. Ta va chnh chang qua la hai cai danh hieu tng-oi. Neu han la khong co ta, th chnh cung khong can phai goi ten len na. V nhng noi thien-t cua nhan-duc ngi ta mi pham vao ng ta: ky thc, ngi ta bam sinh ra co phai ai cung la bat-chnh au. Dau t hay nhieu, ngi ta ai cung co lng-tam, tc la cai mam, cai re cua ieu thien, ma thien tc la chnh vay. V the co-nhan mi lay bon ch tu o va trac an, e xet ve tam-tnh ngi. Ai cung co long tu o va trac an, tat la ai cung co long lanh, gi c long ay ma khoang-sung mai ra th tr nen hien-nhan quan-t, con nhng ke gian-ac tieu-nhan, bam-nhien van co long lanh, ch v b vat-duc chng-te ma en noi lac loi lam ng. Ta va chnh khong phai ch quan-he ve t-cach ca-nhan, ma lai co the lam hai hay lam li cho loai ngi rat to, v xa nay tram ieu toi-ac lam nhieu-loan, trong t gia-nh, ngoai en toc ang, hng-ap, quan-quoc, roi ca en the-gii, eu bi mot ch ta ca. Va chang i nao chnh thnh tat la i thnh, i nao chnh suy tat la i suy, bi the ai co con mat nhan ro ve cai hiem-tng cua loai ngi, hoac ve hien-tai, hoac ve tng-lai, eu phai lay hai ieu phu chnh c ta la hai van-e rat quan-trong. Tac-gia sinh cuoi Tran, vao hoi kh-diem ho Ho ang manh, ma ca trieu eu a-phu mot hua, nhan thay thoi i xu viem phu nhiet thai qua, co khi ca nhng ngi co hoc-thc cung khong biet le-ngha liem-s la g, mi ong long trung-phan ma viet ra truyen nay, noi con chuot c, tc la am-ch nhng ang Qu-Ly, noi con chuot bach tc am-ch nhng bac trung-than luc bay gi.
Song than oi! i ngi chnh van con va ke ta khong bao gi het; het bon Ho Quy-Ly nay en bon Quy-Ly khac, cuon truyen trinh th nay co phai ch v i Tran mi xuat-hien ra i au. Ta co the nhan oan ket-luan co nhng cau sau nay :
    Nao ng vi-vat chnh-chuyen,
    Rang che, ma cung ang khen le g.
    Cung hay trinh-tiet gi ngh,
    Vat con dng ay huong chi la ngi.
    Ai hay en bac bien ri,
    Dau ngi chang biet nhng tri a hay.
    Nhng ngi mat dan may day,
    So xem at cung chang tay muong kia.
Neu ngam-ngh cho ky, th ta nen liet cuon van nay vao tap van ngu-ngon, va nen cong-nhan cuon van nay rat co gia-tr ca ve van-chng va ve luan-ly vay. Sau khi oc i oc lai nhieu lan, toi xin lam e vao cuon truyen Trinh th may cau e giai them cai tham-y cua tac-gia:
    Khen thay chuot bach chnh-chuyen,
    Ngan thay en trang ao-ien tro i,
    Gap cn dau be oi di,
    a thieng hn vat la ngi tnh sao ?
    Ngam xem at thap tri cao,
    The nao la troc, the nao la thanh ?
    Quyen vang d trc en xanh,
    Lu phng, lu xu ranh ranh con ghi.
The mi biet
    Thoi ta-phong tan chong,
    Mui chnh-kh thm lau,
    Ngi man the ong long au-xot
    Van ngu-ngon giai y cao sau.
Trach ai hac bach thay long, v nam li, mo danh ma lan quat;
e khach thanh-cao nga mat, ngh tnh i, thoi tuc lai au-sau.
Ngan thay chiec mat phong tran, song vui-dap cung tha mot kiep;
Kheo bn-ct cai mom nguyet an, li ma-mai e lai ngan thau.

Bui u Thien

|